Svjetski dan srca

Svjetski dan srca (29. septembar) obilježava se od 2000. godine sa ciljem informisanja ljudi širom svijeta o učestalosti kardiovaskularnih bolesti, ističući značaj akcija koje pojedinci mogu preduzeti u cilju prevencije i kontrole kardiovaskularnih bolesti.

Ovom kampanjom Svjetska federacija za srce ujedinjuje ljude iz svih zemalja i sredina u borbi protiv opterećenja kardiovaskularnim oboljenjima te podstiče međunarodne akcije za postizanje načina života koji doprinosi zdravlju srca.

U Republici Srpskoj, Bosni i Hercegovini, Fondacija „Zdravlje i srce“ kao punopravni član Svjetske federacije za srce u saradnji sa Ministarstvom za zdravlje i socijalnu zaštitu Republike Srpske, medicinskim fakultetima Banjaluka i Foča,Udruženjem kardiologa Republike Srpske i zdravstvenim ustanovama organizuje svake godine obilježavanje Svjetskog dana srca.

Prema procjeni Svjetske zdravstvene organizacije, kardiovaskularne bolesti su trenutno odgovorne za 20,5 miliona smrti u svijetu godišnje, posebno smrti od srčanog i moždanog udara. Prema procjeni Svjetske zdravstvene organizacije više ljudi umre od kardiovaskularnih bolesti širom svijeta nego od bilo kog drugog uzroka, a u evropskom regionu Svjetske zdravstvene organizacije kardiovaskularne bolesti uzrokuju više od polovine svih smrtnih slučajeva. Grupa kardiovaskularnih bolesti je na prvom mjestu kao uzrok smrti u Republici Srpskoj.

U okviru Plana kampanje za 2026. godinu Svjetska federacija za srce je istakla:

”Nema vremena za gubljenje. Moramo prepoznati znake kardiovaskularnih bolesti, zaštititi srca svuda i preduzeti korake. Svake godine 6,5 miliona ljudi prerano umire od bolesti srca, a milioni drugih ostaju da se suoče sa posljedicama.

Urođene srčane mane tiho odnose mlade živote.

Simptomi kardiovaskularnih bolesti kod žena često ostaju neprimijećeni, a mnogi ljudi ne znaju kako da prepoznaju znake upozorenja koji bi im mogli spasiti život. Ljudi svuda propuštaju dokazane prednosti kretanja za zdravlje i sreću. Gradovi propuštaju priliku da unaprijede zdravlje i smanje teret bolesti. Približno četiri od svakih pet osoba sa hipertenzijom nemaju adekvatno kontrolisan krvni pritisak.

I zato ćemo ovog, 29. septembra poručiti svijetu: ”Ne propustite nijedan otkucaj.”

Ovog Svetskog dana srca moramo uputiti jasnu poruku kreatorima politika da su kardiovaskularne bolesti prioritet za svaku naciju. Sljedeće grupe su posvećene zdravlju srca i biće najefikasniji zagovornici Svjetskog dana srca ove godine:

Žene starosti od 21 do 35 godina su u ključnom životnom dobu za usvajanje navika koje doprinose zdravlju srca.

Kardiovaskularne bolesti su vodeći uzrok smrti u svijetu a, ipak, ih donosioci odluka često zanemaruju. Nedostaci u pružanju zdravstvene zaštite onemogućavaju zdravstvenim sistemima da efikasno otkrivaju, liječe i sprečavaju bolesti srca.

Pozvaćemo vlade da preduzmu mjere i u svakoj zemlji sprovedu planove za očuvanje zdravlja srca.

Kardiovaskularne bolesti rezultat su kompleksnih interakcija između individue i njene okoline. Globalizacija i urbanizacija povezani su sa trendom da stanovništvo konzumira nezdravu hranu sa puno energije, zasićenih masti, soli i šećera i da je manje fizički aktivno, što ima ozbiljan uticaj na porast nivoa gojaznosti, posebno među djecom.

Najvažniji faktori rizika za nastanak kardiovaskularnih bolesti, a koji su vezani za ponašanje pojedinca su nepravilna ishrana, fizička neaktivnost, upotreba duvana i štetna upotreba alkohola. Efekti tih faktora rizika u ponašanju mogu se pojaviti kod pojedinca kao povišen krvni pritisak, povišen nivo šećera u krvi, povišene masnoće u krvi i prekomjerna tjelesna težina i gojaznost. Ovi „posredni faktori rizika“ ukazuju na povećan rizik od razvoja srčanog udara, moždanog udara, zatajenja srca i drugih komplikacija.

Većina kardiovaskularnih bolesti se može spriječiti uticanjem na faktore rizika koji su povezani sa ponašanjem pojedinca kao što su upotreba duvana, nepravilna ishrana i gojaznost, fizička neaktivnost i štetna upotreba alkohola. Prestanak upotrebe duvana, smanjenje soli u ishrani, konzumiranje voća i povrća, redovna fizička aktivnost i izbjegavanje štetne upotrebe alkohola smanjuju rizik od kardiovaskularnih bolesti. Pored toga, liječenje dijabetesa, povišenog krvnog pritiska i visokih lipida u krvi može biti neophodno za smanjenje kardiovaskularnog rizika i sprečavanje srčanog i moždanog udara.

Upotreba duvana i pasivno izlaganje duvanskom dimu su jedni od glavnih uzroka kardiovaskularnih bolesti. Globalno, više od jedne od 10 kardiovaskularnih smrti je uzrokovano upotrebom duvana. Prestanak pušenja je pojedinačna najbolja mjera koja se može preduzeti da se unaprijedi zdravlje srca. Prestankom pušenja nećete samo poboljšati svoje zdravlje već i zdravlje onih oko vas.

Fizička neaktivnost može značajno doprinijeti nastanku bolesti srca jer može dovesti do dobijanja na težini, doprinijeti nastanku dijabetesa melitusa i povišenog krvnog pritiska. Vježbe, naročito dobre, za srce su brza šetnja, trčanje, plivanje, vožnja bicikla.

Psihološki stres može udvostručiti rizik od srčanog udara. Vježbanje i dovoljno kvalitetnog sna pomažu u smanjenju nivoa stresa.

Oni koji žive sa dijabetesom tipa 2 imaju dvostruko veću vjerovatnoću da umru od srčanih bolesti i moždanog udara u poređenju sa pacijentima bez dijabetesa, što ukazuje na hitnu potrebu za prevencijom kardiovaskularnih bolesti kod osoba sa dijabetesom, obraćajući pažnju na faktore rizika za nastanak kardiovaskularnih bolesti.

Riziko-faktori su u velikoj mjeri određeni ponašanjem naučenim u djetinjstvu koje se nastavlja u starijoj dobi kao što su navike u ishrani i pušenje. Zbog toga je potrebno olakšati pristup djeci i njihovim porodicama zdravoj hrani kao i sredini bez duvanskog dima.

„Ako se na vrijeme počne sa prevencijom,već u dječjem uzrastu, a pogotovo kod djece koja već imaju faktore rizika, poput povećane tjelesne mase, povišene masnoće i eventualno povišenog pritiska, velike su šanse da se ne oboli od kardiovaskularnih bolesti prije 65. godine“, istakao je akademik Duško Vulić, nacionalni koordinator za prevenciju KVB u Republici Srpskoj. Kako kaže Vulić, u Republici Srpskoj je prije 26 godina pokrenut Program prevencije KVB kada je i osnovana Fondacija „Zdravlje i srce“ a u saradnji sa Ministarstvom zdravlja i socijalne zaštite Republike Srpske ni zdravstvenim ustanovama... Prema njegovim riječima, uspio se zaustaviti trend rasta umiranja od kardiovaskularnih bolesti koji je 1997. bio 57% a 2022. 42% što pokazuje da je došlo do smanjenja za 15%“.

I ove godine, u organizaciji domova zdravlja u Republici Srpskoj obilježiće se Svjetski dan srca organizovanjem besplatnih preventivnih pregleda građana.

Zainteresovani posjetioci će imali priliku da dobiju edukativne materijale i stručne savjete o zdravim stilovima života, faktorima rizika za nastanak bolesti srca i krvnih sudova. Medicinski radnici iz timova porodične medicine građanima su omogućili mjerenje krvnog pritiska, nivoa šećera u krvi, kao i analizu tjelesne mase, određivanje nivoa ukupnog holesterola u krvi, pušačkog statusa, procjenu fizičke aktivnosti, procjenu unosa alkohola, procjenu kardiovaskularnog rizika putem SCORE tablica za izračunavanje ukupnog kardiovaskularnog rizika.

Pored ove aktivnosti, Svjetski dan srca obilježen je i promocijom fizičke aktivnosti na Banj brdu, Stazama zdravlja, u organizaciji Fondacije “Zdravlje i srce” i u saradnji sa Domom zdravlja Banjaluka i drugim domovima zdravlja u Republici Srpskoj, organizacijom studenata medicine SAMSIC, Medicinskim fakultetom u Banjaluci , gradovima i lokalnim zajednicama i partnerima koji svake godine podržavaju obilježavanje Svjetskog dana srca.

Fondacija „Zdravlje i srce“

Medici.com