Poslednje uneseno:
-
12:40 - 14.12.2008
Izdanja >> Broj 30
Riječ urednika
„Dok tapkaju tiho kapi guste kiše, minut svakog časa nestaje sve tiše...A ja pustih dugu da ode bez boja, ne slutih da čežnju krije duša moja.Ko biljka na suncu tražila je spas, ne razabrah reči, prebrz beše kas.Al’ tako mi dana okupanog tog, sad razumem slovca, sad mi jasan zov!No, iščeze duga i minuti svi, bespovratni behu kišni časi ti.Zato svaki minut bojim duge luk i ne dam da nestane kao onaj put!“(Jovana Pušac)
Opomena. Baš tako bi se moglo nadjenuti ime ovom lirskom izrazu. Kao prst na čelo, koji bi nam trebao vrlo često, u trenucima kajanja i preispitivanja - da li smo mogli učiniti nešto, uložiti napor više, pa dati sopstvenom životu kakav sopstveni doprinos, promijeniti učmali tok stvari, podići glavu gore i hrabro se uhvatiti u koštac sa stvarnošću?! Ili smo dovoljno učinili, dovoljno se potrudili, jer život je, prema nekima, kao rijeka, te i nije važno šta nas sve to poslije vira čeka...
No, istina, važno nam je šta nas sve to u ovom jubilarnom 30-om broju Medici.com-a čeka:
Datum 15. novembar 1978. godine, će zauvijek ostati uknjižen u rodni list Medicinskog fakulteta u Banjaluci. Svoj 30-i rođendan Medicinski fakultet je svečano proslavio istog tog dana, 2008. godine u prepunoj sali Kulturnog centra Banski dvor, u istoj onoj sali u kojoj su daleke 1978. godine, novembra mjeseca, počela i prva predavanja...
A Lekarska komora Srbije je nakon 63. godine 22. oktobra svečano u Domu Narodne skupštine dodijelila ljekarima prve licence za rad. „Biti lekar, znači odoleti iskušenju i uverenju da je onaj ko pomaže iznad onoga kome je pomoć potrebna, a tu spoznaju o nesuperiornosti svoje funkcije moraju imati i političari, jer biti lekar veliko je to, ali to znači i odoleti iskušenju, jer zbog toga što je neko lekar ili predsednik ne znači da je iznad drugih", istakao je Boris Tadić, predsednik Srbije u svom nadahnutom obraćanju ljekarima.
U ovom broju donosimo bogat sadržaj vezan za Svjetski dan šećerne bolesti 14. novembar, pod motom „Ujedinjeni protiv dijebetesa" obilježen i u Republici Srpskoj mnogobrojnim javnim manifestacijama u svim regionalnim centrima.
Predstavljamo vam Institutut za neurohirurgiju KC Srbije koji je 31. oktobra obilježio 55 godina svoga postojanja.
I naposljetku, Medici.com Vam želi mnogo sreće i mnogo zdravlja za trenutke novogodišnjih slavlja! I naravno, budimo na vezi dok bojimo dugu najveselijim bojama!
Iskreno, Vaš Medici.com
Vaš glavni urednik,
prim. dr Momir Pušac
Detaljnije...
-
12:36 - 14.12.2008
Izdanja >> Broj 30
Zdravstvo
Studijsko putovanje
Sistem kvaliteta u zdravstvu Francuske
U okviru realizacije projekta "Jačanje institucionalnih kapaciteta agencija za kvalitet u BiH", kojeg finansira EU, šestočlana delegacija BiH boravila je sredinom novembra u Francuskoj. Studijsko putovanje je organizovano s ciljem upoznavanja sa organizacijom zdravstvenog sistema Francuske, sa akcentom na institucionalnu organizaciju sistema kvaliteta zdravstvene njege i postupak certifikacije i akreditacije.
Za razliku od drugih zemalja EU, u Francuskoj je certifikacija zdravstvenih ustanova obavezna. Obaveznost certifikacije, kako je objašnjeno, pretpostavlja prosječne zahtjeve kako bi ih mogle dostići i "najlošije" ustanove. Dobrovoljnost, s druge strane, pretpostavlja postavljanje visokih zahtjeva u postupku certifikacije, koje objektivno ne mogu dostići svi.
Detaljnije...
-
12:33 - 14.12.2008
Izdanja >> Broj 30
Zdravstvo
30 godina Medicinskog fakulteta u Banjoj Luci
Još uvek na istoj adresi
Subota, 15. novembar 2008. godine. Medicinski fakultet u Banjaluci slavi 30 godina svoga postojanja i opstajanja. Lep jubilej i zavidno trajanje. Rođendansko slavlje upriličeno je svečanom akademijom u prepunoj sali Kulturnog centra Banski dvor (u istoj onoj sali u kojoj je daleke 1978. godine, novembra meseca, održana svečanost povodom otvaranja Medicinskog fakulteta u Banjaluci).
Prisutne je pozdravila dekan Medicinskog fakulteta, prof. dr Zdenka Krivokuća, rekavši da je fakultet za 30 godina rada i postojanja iznedrio 1.759 doktora medicine, 647 specijalista raznih profila, 121 magistra medicinskih nauka, 72 doktora medicinskih nauka, 156 doktora stomatologije i 150 farmaceuta. Ovim grandioznim brojkama pretočenim u medicinske stručnjake, Medicinski fakultet je dao izvanredan doprinos zdravstvu u Republici Srpskoj.
Detaljnije...
-
12:30 - 14.12.2008
Izdanja >> Broj 30
Zdravstvo
Svjetski dan borbe protiv dijabetesa, 14. novembar
Ujedinjeni protiv dijabetesa u RS
U svijetu danas živi više od 250 miliona osoba sa šećernom bolešću, a tokom sljedećih 20 godina se očekuje porast na više od 380 miliona, što govori o globalnoj pandemiji dijabetesa. Svake godine od šećerne bolesti oboli novih 7 miliona osoba a umre 3,8 miliona, čija se smrt može neposredno ili posredno povezati sa šećernom bolešću. Svakih 10 sekundi umire jedna osoba sa šećernom bolešću, a dvije osobe razviju šećernu bolest. Sedam od deset zemalja sa najvećim brojem osoba koje boluju od šećerne bolesti nalaze se u skupini zemalja u razvoju. U 2025. godini 80% bolesnika nalaziće se u zemljama sa niskim ili srednje niskim prihodima. Godišnje oko 70 000 djece mlađe od 14 godina razvijaju šećernu bolest tipa 1.
Detaljnije...
-
12:28 - 14.12.2008
Izdanja >> Broj 30
Zdravstvo
Koliko znamo o raku grlića materice i šta činimo na prevenciji
Prof. dr Nenad V. Babić, nacionalni koordinator za reproduktivno zdravlje, izvršni direktor Sektora za zdravstvo, Fonda zdravstvenog osiguranja RS
Rak grlića materice
Rak grlića materice razvija se u dijelu materice koji se otvara u rodnicu. Rak nastaje kada dođe do promjena ćelija grlića (vrata) materice i kada počne njihov nekontrolisani rast. Na veliku sreću, od početnih promjena ćelija do razvijenog stadijuma raka grlića materice prođe mnogo godina. Ti rani stadijumi bolesti, prije nego se razvije rak, liječe se veoma uspješno i lako.
Detaljnije...
-
12:25 - 14.12.2008
Izdanja >> Broj 30
Farmacija
Remedica Ltd.
Zdravlje, napredak nauke i stalna edukacija
Remedica Ltd. je jedan od vodećih proizvođača farmaceutskih proizvoda. Pod svojim današnjim, dobro poznatim imenom, kompanija posluje od 1980. godine. Sedište kompanije nalazi se na Kipru, državi članici Evropske unije od 2004. godine, gde se – za sada – nalaze i svi proizvodni pogoni.
Detaljnije...
-
12:23 - 14.12.2008
Izdanja >> Broj 30
Farmacija
Dr. Darko Počanić, voditelj koronarne jedinice Kliničke bolnice «Merkur» u Zagrebu
Liječenje erektilne disfunkcije
Erektilna disfunkcija je učestalo i obično nepotpuno dijagnostikovano oboljenje.Trenutno više od šest miliona muškaraca širom planete pati od erektilne disfunkcije. Očekuje se dupliranje ovog broja do 2025. godine. Muškarci se vrlo teško odlučuju da traže stručnu medicinsku pomoć, pa se procjenjuje da samo jedan od deset muškaraca sa erektilnom disfunkcijom prima adekvatnu terapiju. Naravno, priča o seksualnom zdravlju pripada sferi intime svakog čovjeka. Ali kada je riječ o poremećajima očekivanih prirodnih funkcija, ne treba ih se stiditi i kriti ih, jer se onda gubi i prilika za liječenje.
Detaljnije...
-
12:20 - 14.12.2008
Izdanja >> Broj 30
Zdravstvo Srbije
Lekarska komora Srbije, nakon 63 godine
Licenca je za svakog lekara čast, ali i obaveza
Prva licenca dodeljena je dr Tatjani Radosavljević, predsedniku Komore, druga prof. dr Tomici Milosavljeviću, ministru zdravlja, treća prof. dr Vojku Staniću, predsedniku Srpskog lekarskog društva. Među prvih 10, licence su dobili i general-major prof. dr Miodrag Jevtić, načelnik VMA, prof. dr Milan Antonić, predsedenik Skupštine LKS, dr Goran Bulatović, predsedenik Upravnog odbora LKS i predsednik Regionalne komore Vojvodine, prof. dr Miroslav Vukosavljević, predsednik Regionalne komore Beograda, dr Nevena Karanović i dr Tomislav Stantić, državni sekretari za zdravstvo.
Detaljnije...
|
|
|
|
|
|
Bipolarni afektivni poremećaj |
|
Prof. dr sci. med. Marija Burgić - Radmanović,
Načelnik klinike za psihijatriju KC Banja Luka, šef katedre za psihijatriju Medicinskog fakulteta u Banjoj Luci
Poremećaji raspoloženja obuhvataju grupu mentalnih poremećaja sa osnovnim psihopatološkim promjenama u raspoloženju, a praćene su promjenama u psihičkim i tjelesnim funkcijama. Promjene u raspoloženju, uz promjenu nagonskih dinamizama, mišljenja i volje dovode do upadljivih promjena u ponašanju oboljele osobe. Poremećaji raspoloženja predstavljaju najčešće psihičke poremećaje današnjice. .. To su ozbiljni mentalni poremećaji koji utiču na cjelokupni život bolesnika i bolest je cijelog tijela jer zahvaća tijelo, emocije, kognicije i ponašanje.
Jedan od najtežih oblika poreme ćaja raspoloženja je bipolarni afektivni poremećaj kod koga se u toku bolesti smjenjuju faze depresije i manije. To je hronično oboljenje karakterizirano iregularnim tokom akutnih epizoda, visokom učestalosti interepizodnih subsindromskih simp toma i komorbidnim stanjima.
Ovaj poremećaj je treći uzrok prijevremene nesposobnosti za rad, sa značajnim padom psihosocijalnog funkcionisanja i smanjenjem kvaliteta života. Teško se dijagnosticira, a greške u dijagnozi vode ka neadekvatnoj terapiji, stigmi, pogoršanju bolesti, mortalitetu i refrakternosti na terapiju.
Uzroci bolesti
Etiologija bipolarnog poremećaja je rezultat složenog međudjelovanja brojnih bioloških, psiholoških i socijalnih faktora. Smatra se da u patogenezi značajnu ulogu imaju abnormalnosti neurotransmiterskih i neuroendokrinih funkcija sa vrlo izraženom genetskom komponentom. Značajna je i deprivacija sna, biološkog ritma, kao i mitohondrijalna disfunkcija. Aktuelna hipoteza pretpostavlja da disfunkcija određenih regija u mozgu (prefrontalni korteks, hipokampus, amigdala) uzrokuje gubitak nervnog tkiva i smanjenje neuroprotektivnih faktora.
Psihosocijalni stres često prethodi prvoj maničnoj epizodi, ali njegov uticaj nije uočen pri pojavljivanju sledećih epizoda. Psihodinamske teorije smatraju maniju kao odbrambenu reakciju na depresiju. Grandiozni i ekspanzivni stil manične osobe predstavlja kompenzatornu reakciju na osnovni osjećaj izraženo niskog samopoštovanja.
Učestalost
Bipolarni afektivni poremećaj se javlja rijeđe nego depresivni poremećaj. Javlja se podjednako kod oba pola, a životna prevalenca iznosi 0,5 do 1%. Ovaj poremećaj je dugo bio neprepoznat kod djece i adolescenata. Unazad dvadesetak godina počinje proučavanje ovog poremećaja kod ove dobne skupine. Provedene epidemiološke studije procjenjuju da je kod djece u prepubertetskom periodu prevalenca 0,2 do 0,4%, a kod adolescenata oko 1%. U kliničkoj manifestaciji prve epizode postoje razlike među polovima, jer se manični simptomi u prvoj epizodi češće javljaju kod muškaraca a depresivni kod žena.
Retrospektivne studije kod odraslih osoba oboljelih od bipolarnog poremećaja upućuju da se prva manična epizoda pojavljuje u 0,5% slučajeva među djecom u prepubertetskom periodu (između pete i devete godine), a u 20% slučajeva među adolescentima u dobi između 15. i 19. godine.
Rizični faktori
Hereditet predstavlja značajan faktor rizika za bipolarni poremećaj uz genetsko opterećenje, kao i mlaća životna dob. Najčešće se prvi simptomi bolesti javljaju u ranoj mladosti (između 15-te i 19-te godine) i u ranim dvadesetim (između 20-te i 24-te godine života). Približno 25% osoba doživi svoju prvu epizodu prije dvadesete godine života. Ostali rizični faktori su viši socioekonomski status, psihosocijalni stresovi, zloupotreba alkohola i droga, putovanja u smjeru istok-zapad i dr.
Kliničko ispoljavanje
U odrasloj dobi bipolarni poremećaj je najčešće epizodičan i s promjenljivim tokom. S vremenom epizode su sve češće a remisije kraće.
Bipolarni poremećaj najčešće počinje depresijom, kod 75% žena i 67% muškaraca. Većina pacijenata doživljava i depresivne i manične epizode. Oko 10 do 20% oboljelih ima isključivo manične epizode, koje obično imaju vrlo brzi nastup, a rijetko se razvijaju tokom nekoliko nedelja. Bolesnici mogu imati od 2 do 30 epizoda manije, prosječno 9 u toku života. Neliječena manična epizoda prosječno traje oko tri mjeseca. Smatra se da u toku prvih deset godina pacijenti sa bipolarnim poremećajem imaju četiri depresivne epizode i manji broj maničnih epizoda koje traju kraće. Oko 15% pacijenata ima teške psihotične epizode manije ili depresije.
Ako oboljenje počinje u djetinjstvu i adolescenciji tada pokazuje hroničan tok uz brze izmjene i miješane kliničke slike, što je prediktor lošijeg odgovora na terapiju i lošije prognoze.
U bipolarnom afektivnom poreme ćaju dominira oštećenje emocija iz koga su proistekla oštećenja ostalih psihičkih funkcija (pažnje, mišljenja, nagona i volje, a kod izvjesnog broja oboljelih javljaju se sumanute ideje i halucinacije). U toku bolesti smjenjuju se faze povišenog raspoloženja i povećane aktivnosti i energije (manija ili hipomanija) sa fazama tuge, neraspoloženja, smanjene aktivnosti i sniženog energetskog kapaciteta (depresija). Povišeno raspoloženje značajno otežava socijalnu i profe sionalnu aktivnost oboljele osobe. Manične epizode obično počinju naglo, traju između 2 nedelje i 4 do 5 mjeseci (prosječno trajanje oko 5 do 10 nedelja). Depresivne epizode traju duže, prosječno oko 20 nedelja, a rjeđe i godinu dana (posebno kod starijih osoba). U kliničkoj slici psihotične manije postoje psihotični simptomi kao što su sumanute ideje ili halucinacije, a u psihotičnoj depresiji prisutni su sumanute ideje, halucinacije ili depresivni stupor. I manična i depresivna epizoda vrlo često počinju nakon psihosocijalnog stresa ili nepovoljnog životnog doživljaja.
Bipolarni afektivni poremećaj ne dovodi do intelektualnog propadanja u vidu demencije.
Prognoza
Trećina oboljelih ima značajan pad psihosocijalnog funkcionisanja i smanjen kvalitet života, a u dječijoj i adolescentnoj dobi bipolarni poremećaj znatno utiče na socijalno, porodično i obrazovno funkcionisanje djeteta.
Neliječeni bipolarni poremećaj nosi visoki rizik razvoja zavisnosti o psihoaktivnim supstancama, oštećenja u socijalnom i radnom funkcionisanju. Oko 20% pacijenata izvrši suicid, a oko 35% pokuša suicid. Muškarci u depresivnoj fazi bolesti su pod najvećim rizikom. Prediktori suicida kod bipolarnog poremećaja su porodična istorija suicidalnog ponašanja, rani početak bolesti, prethodni suicidalni pokušaj, prisustvo komorbidnog oboljenja (anksiozni poremećaji, zloupotreba supstanci), rano fi zičko ili seksualno zlostavljanje, pušenje cigareta, psihosocijalni stresovi, nezaposlenost, usamljenost, loša saradnja u terapijskom procesu, godišnja doba (proljeće, rano ljeto). Prema istraživanjima oko 20% hospitalnih i 40% ambulantnih pacijenata ne sarađuje u toku liječenja. Neliječeni pacijenti imaju kraći život za 9 godina, 14 godina umanjenu funkcionalnost i slabiji kvalitet života 12 godina.
Diferencijalna dijagnoza
Najčešća stanja koja treba diferencijalno dijagnostički razlikovati (zbog preklapanja simptoma) su unipolarna depresija, distimija, shizofrenija, shizoafektivni poremećaj i granični poremećaj ličnosti, a kod djece i adolescenata defi cit pažnje/ hiperaktivni poremećaj, poremećaj ponašanja i posttraumatski stresni poremećaj.
Simptome manije može proizvesti niz različitih tjelesnih stanja i supstancija, kao što su tumori i infekcije mozga, HIV, multipla skleroza, temporalna epilepsija, hipertireoidizam, uremija, Wilsonova bolest, porfi rija, kokain, amfetamin, stimulansi, steroidi i dr.
Liječenje
Tretman bipolarnog poremećaja mora biti biopsihosocijalni i multidisciplinarni i usmjeren na ublažavanje akutnih simptoma, prevenciju recidiva i smanjenje dugotrajnog morbiditeta, a u dječijoj i adolescentnoj dobi i na unapređenje daljnjeg rasta i razvoja djeteta. Ovaj poremećaj uglavnom zahtjeva dugotrajni tretman sa kontinuiranom primjenom lijekova i primjenom različitih modaliteta tretmana: farmakoterapiju, biološku terapiju (elektrokonvulzivna terapija), psihoterapijske i socijalne intervencije, te edukaciju pacijenta i porodice o prirodi bolesti, potrebama tretmana i potencijalnoj prognozi. Akutna manija i jaka, posebno psihotična depresija najčešće zahtijevaju hospitalizaciju, zavisno od jačine simptomatologije, potencijalnim opasnostima i podršci porodice.
Važna je procjena suicidalnog rizika jer ovo oboljenje ima veliku opasnost od pokušaja i izvršenja suicida. Kako ovo oboljenje prate komorbidni poremećaji važno ih je identifi kovati i istodobno liječiti. Okosnicu farmakoterapijskog tretmana bipolarnog afektivnog poremećaja čine stabilizatori raspoloženja uz primjenu suportivne terapije (antipsihotici, benzodiazepini) u zavisnosti od težine simptomatologije.
U novije doba sve je češća primjena nove generacije antikonvulziva (npr. lamotrigina) samih ili kao dodatak već primijenjenom stabilizatoru raspoloženja. Kao psihostabilizator iz grupe antikonvulziva lamotrigin je efi kasan u terapiji održavanja bipolarnog poremećaja, posebno u prevenciji depresivnih epizoda.
U slučajevima teških i rezistentnih formi manije, teraporezistentnih depresija, visokog suicidalnog rizika i pacijenata sa medicinskim komplikacijama uključuje se elektrokonvulzivna terapija.
|
|
|
|
|
|
