|
Predstavljamo
Dr Marinko Radmanović
 Dom zdravlja - Novi Grad
Piše: Vera Pušac
Tamo gdje se pjesma sa Grmeča čuje,
Tu gdje bistra Sana Unu dodiruje.
Gdje Kozara drevna, svoje snove drijema,
Ljepšeg kraja vazda, na svijetu nema.
Mirisni je cvijet moga rodnog kraja,
Bistra voda Japre dušu mu napaja,
Tu su moje želje i svi snovi moji
Tu je duša moja i moj rodni Novi....
I tako i ne slučajno, mnoge emocije i mnoge uspomene vezane za Novi Grad, odjekuju kroz stihove, mnoge se udenuše u note, a sve u htenju da duša njegova postane želja i drugih. Da se čuje, da tamo postoji jedan grad, koji je svoje postojanje vezao za lepotu koja se pamti. Na samo 122 metara nad morem, Novi Grad je svoju postelju od oko 470 kvadratnih kilometara, prosuo po padinama Grmeča i Kozare, a svoje snove poverio je dvema vodama, koje ga podajaju svojom čistotom i svojom lepotom. Kao divlja ždrebica u besnom galopu, zelene grive klisurom rasipa, pod lukom vedroga neba! Peni se i njiše i mili rukavcima preko sedrenih snoviđenja. Vrišti i ruši, huči i buči, ona, gizdava i čarobna Una, da bi u dolini, zelenim snom zaspala i uronula u zagrljaj vode Sane. A Sana, kao raskošna devojka, lagano njiše svoje bistre vode i svoja gola ramena, predaje se sestrinskom zagrljaju, zaslepljena njenom bisernom vodom. Ovde lepota caruje i ovde miriše daljina!
„...Reci mi Sano, samo mi reci,
kako je u zavičaju mom
tečeš li prema plavoj Uni rijeci
da li i ona hita zagrljaju tvom...“
Ovde gde se prepliću gorska i dalmatinska klima, ovde gde je plodno tle i pristupačan teren, tu su i idealni uslovi za život oko 30.000 stanovnika Novog Grada, grada i opštine na severozapadu Republike Srpske. Udaljena manje od 400 km od Beograda, 135 km od Zagreba, oko 90 km od Banje Luke i 320 km od Sarajeva, opština Novi Grad, u bivšoj Jugoslaviji, bila je jedan od najvećih čvorišnih prostora u drumskom i železničkom saobraćaju. Grad na dve reke, na samo 50 km od autoputa i na samoj granici sa Hrvatskom (nedaleko od Novga Grada, do njenog ušća u Savu, Una čini zapadnu granicu ovog dela Republike Srpske), ima sve preduslove da postane razvijeno i značajno pogranično mesto.
Una i Sana, zanosne lepotice, već vekovima stežu ovaj grad u zagrljaju svojih bistrina. Vekovima ga umivaju i miluju svojom snagom i svojom svežinom, čineći ga tako otmenim i tako čarobnim, da svaki susret sa ovim gradom i ovim krajolikom ostaje u srcu i neizbrisivom sećanju.
A sećanja davna. Dosežu do samog početka XIII veka. Tako je Novi Grad samo po imenu novo naselje, jer se u sačuvanim i proučenim dokumentima prvi put spominje 1217. godine. Šire područje grada bilo je naseljeno još u antičko doba, o čemu svedoče arheološka nalazišta u selu Donji Rakani i u dolini rečice Japre. Grad je najpre nastao iz dva podgrada – Podnovi (danas Tunjica i Londža) i Ustisana (današnja lokacija železničke stanice u Novom) i bili su smešteni na severnim padinama Kulskog brda. Na brdu je stajala omanja jaka tvrđava za nadzor rečnog i drumskog saobraćaja dolinama Une i Sane koje se upravo sastaju ispod Kulskog brda. To i jesu prvi začeci Novog Grada. Srednjovekovne geografske mape i stari dokumenti vrlo često spominju ovu utvrdu u raznim varijantama njenog imena, kao Novi Grad, Novo Kastro, Novigradec, Kastrum, Ujvar itd. U državnom arhivu u Budimpešti, sačuvana je povelja od 30. oktobra 1280. godine, u kojoj se navodi ime Novog Grada kao Castrum Novum, što je latnski naziv stvarnog naziva NOVI GRAD. Bio je to nevelik, ali u doba hladnog oružja, teško pristupačan grad. Čuveni turski diplomata i putopisac Evlija Čelebija, u svojim putopisima zapisao je: ”Sagradili su ga hrvatski plemići. To je vojvodstvo na području Banje Luke i zaseban kadiluk. Tvrđava se nalazi na mjestu obraslom zelenilom. Dosta je jaka i tvrdo građena. S jedne mu teče rijeka Una, a sa ostale tri ima opkop. Ima gradskog kapetana, 200 hrabrih vojnika, dovoljnu količinu džebhane (municije), oko stotinak slamom pokrivenih kuća i zajedno sa posadom i vlastelom, oko 2-3.000 stanovnika…”.
U minulim vekovima ovo područje stalno je bilo na udaru. Sačuvana arhivska građa je oskudna. No, svi dostupni podaci iz prošlosti govore da je novsko područje oduvek, zapravo od kada ljudski rod gradi svoja staništa, bilo gotovo idealno za naseljavanje, jer su položaj, klima i vegetacija bili gotovo idealni za život društvene zajednice, a to je stotinama godina privlačilo brojna plemena i narode koji su se ovde sretali, radili i gradili, ali se mnogo češće sukobljavali, ratovali i zatirali. Ovde su se ukrštali, i ukrštaju, interesi velikh sila. U prošlosti, ovo područje bilo je u sastavu raznih carevina, kadiluka, banovina i srezova. Po odluci Berlinskog kongresa, 1878. godine, Austrougarska je okupirala Bosnu i Hercegovinu i tako bez otpora zauzela Novi Grad. Okupacione vlasti su 1894. godine do temelja porušile impozantnu novsku tvrđavu. Već 1895. godine, okupacione vlasti, iz političkih razloga su osvojenom gradu promenile ime u Bosanski Novi. Ovo ime, Novi je nosio sve do 1992. godine, kada mu je odlukom Skupštine opštine vraćen izvorni naziv – Novi Grad! Ovde su granice država, pokrajina, banovina često menjane. Bio je na granici srednjovekovne Bosne i Ugarske, kasnije Turskog i Austrougarskog carstva, pa do današnjih granica, posle raspada stare Jugoslavije.
“Prošlost su stepenice na koje smo se danas popeli, da bismo sutra dalje videli”, reči su umnih ljudi, koje su, reklo bi se, protkane i kroz biće zdravstvene istoriografije, koju neizostavno ispisuju kako istorijska, tako politička, a i privredna gibanja.
Zdravstvo kroz vreme
O razvoju zdravstva na ovom području podaci su dosta oskudni. Oni sačuvani govore da je 1905. godine, na lokaciji sadašnjeg Doma zdravlja, otvorena prva Bolnica. Ono što je za to vreme izuzetno značajno je podatak, da je dr Nikola Božović iz Bara, lekar u Bolnici, 1935. godine u njoj vršio operacije slepog creva i bruha. Posle II svetskog rata, u zgradi Bolnice otvoren je stacionar, a 1975. godine, preseljen je u novu zgradu. Podaci dalje govore da je maja 1945. godine, počela sa radom Zdravstvena stanica, koja je 1961. godine stasala u Dom zdravlja. Naime, Narodni odbor opštine Bosanski Novi, na sednici održanoj 21. septembra 1961. godine, doneo rešenje kojim se “aktivnost zdravstvene stanice proširuje na sve zadatke utvrđene Zakonom o zdravstvenoj zaštiti, te usljed proširene aktivnosti naziv ustanove se mijenja i glasi: Dom zdravlja Bosanski Novi”. No, s godinama koje dolaze, mnogo toga se menja, te tako već 1964. godine, ustanova menja naziv u Dom narodnog zdravlja, a od januara 1974. konstituiše se kao Radna organizacija Dom narodnog zdravlja Bosanski Novi i obavlja sve poslove kurativne i preventivne zdravstvene zaštite, zakonom propisane. Već februara 1981. godine dolazi do novih statusnih promena tako što se konstituišu tri OOUR-a. OOUR-i Dom zdravlja Bosanski Novi, Stomatološke službe i apoteka Bosanski Novi. Nakon konstituisanja, ovi OOUR-i se udružuju u Radnu organizaciju Medicinski centar “Dr Mladen Stojanović” Prijedor. U maju 1984. godine, ukida se OOUR Stomatološke službe i ta se služba pripaja OOUR-u Dom zdravlja Bosanski Novi.
Opet nova vremena koja diktiraju i nove promene. Ratna 1994. godina. Sve je prilagođeno uslovima i potrebama. Tako 18. maja te 1994. godine, Skupština opštine Novi Grad donosi odluku o izdvajanju Doma zdravlja iz sastava RO Medicinski centar “Dr Mladen Stojanović” i osnivanju Javne zdravstvene ustanove Dom zdravlja Novi Grad, koji posluje kao samostalna ustanova.
U aprilu 2003. godine, Dom zdravlja Novi Grad izvršio je usklađivanje unutrašnje organizacije, delatnosti i opštih akata sa Zakonom o zdravstvenoj zaštiti, te od tada Dom zdravlja posluje pod nazivom ZDRAVSTVENA USTANOVA NOVI GRAD u kojoj se obavlja direktna medicinska praksa, zdravstveno-preventivna, stomatološka praksa, te ostali vidovi zdravstvene zaštite.
Kako ističe naš poznati istoričar medicine dr Vladimir Stanojević: “Bolest je starija od života, a lečenje jedno od najstarijih čovekovih zanimanja”. Strateški dokument nazvan “Zdravlje za sve u XXI veku”, evropskog dela Svetske zdravstvene organizacije ima 3 najvažnija cilja:
- unaprediti i očuvati zdravlje tokom celog ljudskog života;
- smanjiti učestalost vodećih bolesti i povreda današnjice; te
- ublažiti njima uzrokovanu patnju.
U skladu s navedenim dokumentima, opština Novi Grad i razvija svoj zdravstveni sistem prvenstveno se bazirajući na razvoju primarne zdravstvene zaštite. Na adresi, u Ulici Mladena Stojanovića broj 3, na površini od oko 8.000 metara kvadratnih, prostire se Zdravstvena ustanova Dom zdravlja Novi Grad, javna ustanova koja je nosilac primarne zdravstvene zaštite na području opštine i koja se brine o zdravlju stanovnika, prvenstveno provodeći mere promocije zdravlja i prevencije bolesti. Od 27. aprila 2006. godine, kormilo ove ustanove preuzima Radmanović dr Marinko, specijalista opšte medicine.
“Primarni nivo zdravstvene zaštite predstavlja osnovni i centralni dio ukupnog sistema zdravstvene zaštite na koji se nadovezuje sekundarni i tercijarni nivo. Primarni nivo s porodičnim doktorom u centru, kao ‘stubom sistema’, treba da riješi što veći obim zdravstvenih potreba i zahtjeva stanovništva, te zbog toga mora biti osposobljen i kadrovski i materijalno kako bi u potpunosti ostvario svoju ulogu. Primarni nivo predstavlja mjesto gdje se ostvaruje prvi kontakt građana sa zdravstvenim sistemom. To je mjesto ulaska u zdravstveni sistem ili simbolično rečeno, to su vrata zdravstvenog sistema! U tom smislu se doktori porodične medicine i nazivaju ‘čuvarima vrata’ i trebalo bi da na ovom nivou rješavaju 80% svih zdravstvenih potreba stanovništva”, istakao je direktor Doma zdravlja Novi Grad, dr Marinko Radmanović.
„Do 2006. godine bili smo na samom dnu ljestvice po implementaciji projekta porodične medicine. Registracija stanovništva nije bila ni u povoju, a o formiranju timova nije bilo ni govora! Napravili smo plan mreža porodičnih ambulanti i prionuli na posao. Do kraja 2008. godine, od oko 30.000 stanovnika, koliko ima opština Novi Grad, registrovano je i verifikovano 27.800 (skoro 98%), formirano 15 timova porodične medicine i u potpunosti aktivirane 4 terenske ambulante – u Donjim Agićima, u Svodni, u Dobrljinu i u Krupskoj Ruiški. Ono što želim da istaknem je to, da smo imali posebnu volju da u potpunosti približimo zdravstvenu uslugu stanovništvu na selu. Stoga smo krenuli u renoviranje terenskih ambulanti - od građevinskih radova do nabavke medicinske opreme. Već na kraju 2006. godine sve one su sasvim solidno izgledale, svaka je opremljena EKG aparatom, inhalatorom, otoskopom i svaka ima apoteku za izdavanje lijekova. Ambulante rade svaki dan na opšte zadovoljstvo pacijenata i rade po svim standardima Svjetske zdravstvene organizacije. Pacijenti u njima mogu biti pregledani, preventivno obrađeni, mogu dobiti i lijek i uraditi potrebne laboratorijske analize”, dodao je dr Radmanović.
Osim u terenskim ambulantama Dom zdravlja Novi Grad, medicinske usluge pruža i u kući pacijenta, tzv. “kućne posete”, što podrazumeva ispunjenje određenih pretpostavki kako bi i taj segment uspešno funkcionisao. Jedna od pretpostavki je vozni park koji je u ovoj ustanovi na zavidnom nivou. Dva skoro nova savremena sanitetska vozila, službeni auto i oko 5 novih auta za potrebe medicinskog osoblja, čine vozni park kojim se ova ustanova može ponositi.
Odmah po stupanju na funkciju, menadžment ove ustanove počeo je sa stvaranjem potrebnih uslova za novu organizaciju ustanove usklađenu sa zdravstvenim sistemom koji je promovisan u dokumentima Svetske zdravstvene organizacije i Republike Srpske. Radilo se uporedo u nekoliko pravaca. Kontinuirano je provođena edukacija zaposlenih, stvarani su prostorni uslovi adaptacijom postojećih prostora u skladu sa novim zahtevima, obnavljana je oprema i usklađivana je organizacija ustanove u skladu sa proklamovanim strategijama.
“Odmah u maju 2006. godine izvršeno je renoviranje Hitne službe, nabavljen novi EKG aparat i uz postojeću opremu, stvoreni su dobri uslovi za funkcionisanje i puno kvalitetnije pružanje medicinske usluge u toj službi. Takođe, u 2006. godini nabavljen je novi kotao i zamijenjen stari, a tokom 2007. kupljen je i drugi, te smo tako učinili mnogo na poboljšanju kvaliteta centralnog grijanja. U Hitnoj službi smo napravili kombinovani sistem centralnog grijanja (kombinacija struje i uglja), tako da učinjena mjesčna ušteda u potrošnji električne energije iznosi između 5.000-10.000 KM. Krajem 2008. i prvoj polovini 2009. godine, nabavili smo nove laboratorijske aparate - biohemijski i imunohemijski analizator i time popravili asortiman medicinskih usluga, tako da naši pacijenti ne moraju za masu laboratorijskih nalaza ići u Bolnicu Prijedor i KC Banja Luka. Medicinsko osoblje je potpuno i kompletno educirano za rad u porodičnoj ambulanti. No, ono što želim posebno da istaknem, jeste izuzetna saradnja i bezgranično razumijevanje od strane Ministarstva zdravlja RS i Fonda zdravstvenog osiguranja RS. Njihova i materijalna i moralna podrška našoj kući je bezgranična. Samo dogradnja i rekonstrukcija zgrade porodične medicine koja se, eto, ovih dana privodi kraju, mnogo će koštati. Bez njihove pomoći i podrške taj posao nikada ne bi mogao biti okončan! Objekat je izgrađen 1991. godine, ali zbog ratnih dešavanja i poratne besparice nikada nije dovršen. Ukupna vrijednost projekta dogradnje i njenog renoviranja, čija je realiizacija počela prošle godine, iznosi 1,2 miliona maraka. Oko 800.000 KM obezbjeđeno je iz Razvojnog programa RS, dio sretstava je kredit Svjetske banke, a dio sredstava (oko 30%) obezbijediće naša opština. Fond zdravstvenog osiguranja RS obezbijedio je opremu za ambulante porodične medicine u vrijednosti 36.500 KM. U samoj zgradi biće smješteno 9 ordinacija porodične medicine, kao i druge specijalističke ambulante, što će nesporno osigurati veći kvalitet zdravstvene zaštite naših građana”, zadovoljno ističe direktor Radmanović.
Zdravstvena služba Republike Srpske u posleratnom periodu radila je pod izuzetno teškim uslovima. Enormno povećane potrebe morala je da rešava u krajnjoj oskudici lekova, sanitetskog materijala, nedostatka odgovarajuće opreme. U takvim uslovima humanitarna pomoć i donacije od strane međunarodnih organizacija, ogromni napori zdravstvenih radnika, kao i nesebična podrška lokalnih zajednica i Vlade RS imala je izuzetan značaj. I danas su donacije i pomoć od neprocenjivog značaja. Nevladina organizacija OAZA, za Odeljenje pedijatrije obezbedila je donaciju u visini oko 12.000 KM. Doniran je i novi EKG aparat, 2 inhalatora, otoskop, vaga s visinomerom, 2 klima-uređaja. Tu je donacija iz Čikaga sa još 2 klima-uređaja. Zatim su dnevni list BLIC i hotel „Monument“ sa Mrakovice, darovali po jedan klima-uređaj… No, nikakva pomoć nema efekta ako onaj kome se pruža nema sluha i domaćinskog ophođenja. Ovaj kolektiv i ovaj menadžment, na čelu sa dr Radmanovićem, sve to ima i sve je to verifikovano evidentnim rezultatima na kojima se može pozavideti.
“Zdravlje je po definiciji SZO opšta vrijednost koja se ne može ni održati niti njegovati bez solidnih materijalnih mogućnosti, a to je i u našim uslovima krucijalni problem. Potrebe za opremom su iz godine u godinu sve izraženije, tako da bez donatora to pitanje bilo bi skoro nerješivo. No, mi smo se, uz svu pomoć, uvijek oslanjali na sopstvene snage i sopstvene mogućnosti. Naime, od prvog momenta preuzimanja kormila ove ustanove, odlučili smo se na domaćinski odnos prema svemu. I prema radnoj disciplini, prema opremi, prema sredstvima za rad, prema onima zbog kojih tu i jesmo - našim pacijentima i to je, za samo 4 godine dalo vrlo vidljive rezultate. Mi smo prepoznatljivi i time se ponosimo”, sa zadovoljstvom govori direktor Radmanović, šaljući tako izuzetno pozitivnu sliku o Domu zdravlja Novi Grad, koja potvrđuje da se ovde radi vrlo odgovorno i vrlo savesno te da su rezultati vidljivi na svakom koraku. Ono što Domu zdravlja u Novom Gradu daje najveći kvalitet i vrednost i ono iz čega proističe njegova postojanost i njegov ugled, jeste Čovek - Radnik Doma zdravlja! S bilo koje pozicije da deluje, Čovek - Radnik je stub svakog sistema, bez kojeg ni najsavremenija oprema ni najmodernija zdanja ne bi imala nikakvu vrednost. U ovom Domu zdravlja 122 zaposlena daju svoj udeo pravilnom i uspešnom poslovanju. Nemedicinskih radnika ima 38. Medicinskih radnika je 84 i oni u toku godine zbrinu od 80.000-85.000 pacijenata kojima pruže od 120.000-125.000 usluga.
,,I na našem prostoru su kardiovaskularne bolesti vodeće bolesti, ali i respiratorna oboljenja i dijabetes nimalo ne zaostaju. Želio bih ipak da naglasim da je i broj psihijatrijskih oboljenja u znatnom porastu. To mnogo i ne treba da čudi, s obzirom na sva ratna zbivanja koja su mrvila i ove prostore, a danas ih mrvi velika nezaposlenost i još veća besparica! Nažalost, Novi Grad (dolina Japre je evidentirana kao žarište), je područje gdje je i broj pacijenata oboljelih od tuberkuloze znatan i uporno pokazuje tendenciju rasta. U 2009. godini imali smo 34 nova slučaja, te smo na prvom mjestu u banjalučkoj regiji”, dodao je dr Radmanović.
Pitanja o planovima za budućnost menadžmentu Doma zdravlja Novi Grad imaju posebnu težinu i posebnu važnost, s obzirom na njihovu rešenost da ova ustanova bude u vrhu u Republici Srpskoj po svim performansama.
“Mnogo smo radili i mnogo uradili, ali nas i mnogo posla čeka! Prije svega nastavak reformskih procesa kroz dalje faze implementcije projekta porodične medicine. Predstoji nam najozbiljniji i najteži dio implementacije projekta, a to je izgradnja povjerenja u porodičnog doktora, na čemu ćemo svestrano da radimo. No, to je proces koji ne zavisi isključivo od našeg zalaganja. Ono što je samo naše i čvrsto je utkano u naše vizije i planove, jeste jedan, za ovu sredinu grandiozan, ali prije svega humani projekat, a to je otvaranje gerijatrijatrijskog centra sa 70 postelja, uz podršku japanske vlade. Za ovu sredinu i ovu regiju to će biti od nemjerljivog značaja. Time bismo riješili problem viška prostora, izvjesni doprinos dali smanjenju nezaposlenosti zapošljavanjem potrebnog kadra i zbrinuli makar mali broj starih i bolesnih lica kojima je takva usluga neophodna. Sve to bi bilo na opštu korist kako nas, tako i našeg okruženja. Naglasio bih da smo još 2008. godine, preko naše sugrađanke Danice Šteković, koja radi u Njemačkoj, dobili donaciju od 60 bolesničkih kreveta, 60 dušeka, 60 ormarića i jednu kompletnu hiruršku salu. Ukupna vrijedost donacije je preko 300.000 KM. Opremu nam je donirala bolnica ‘Dr Boltz’ iz Minhena. Doniranu opremu nam je dovezlo privatno preduzeće ‘Vigi-trans’ o svom trošku. Vlasnik preduzeća je takođe gospodin sa naših prostora, koji živi i radi u Sloveniji. Planovi su nam usmjereni i na stomatološku službu. Naime, već postojeće 4 stomatološke stolice planiramo da u izvjesnom smislu komercijalizujemo tako što bismo unaprijedili tehniku i uveli izradu zuba od keramike i porcelana. To, naravno, podrazumijeva i dodatne edukacije naša 4 stomatologa. Takođe smo u pregovorima sa ZTC Banja Vrućica, iz Teslića da naše terapeute šaljemo na dodatnu obuku za relaks-masaže, s obzirom na to da planiramo da na CBR-u, uvedemo masaže za građanstvo u poslijepodnevnim satima. I naravno, planiramo da zaposlimo jos ljekara, ali tu već nailazimo na težak problem s obzirom na to da mladi ljekari izbjegavaju život i rad u malim sredinama, bez obzira na solidna primanja! Uz sve nabrojano, nikako nećemo odustajati od savremene dijagnostičke opreme i svake druge koja bi rad naše ustanove učinila prepoznatljivim, pouzdanim, pa na kraju i komercijalnim”, zadovoljno je govorio direktor , Radmanović dr Marinko.
Dom zdravlja je do sada uspevao da kroz profesionalni pristup i timski rad, koji karakteriše predanost i posvećenost poslu, visok stepen odgovornosti svih davalaca usluga, te prijateljski odnos prema korisnicima zdravstvenih usluga, da obezbedi visok nivo kvaliteta svojih usluga.
“Naš cilj i jeste da Dom zdravlja Novi Grad u narednom razvojnom periodu da još veći doprinos poboljšanju zaštite zdravlja stanovništva. On je spreman da na postavljene zahtjeve zajednice kojoj je na usluzi, odgovori na najbolji mogući način“, istakao je direktor Radmanović, koji znalački, manirima iskusnog rukovodioca, vodi ustanovu na čijem je čelu, u izvesnu i sigurnu budućnost!
“Tako mi vremena - čovek doista gubi, samo ne oni koji veruju i dobra dela čine i koji drugima istinu preporučuju”.
Seneka
|
