|
Mr sc. dr Sanja Grgić, nacionalni koordinator za MS, šef odjeljenja - Centra za MS Neurološka klinika Klinički centar Banja Luka
 Terapijski pristup multiploj sklerozi
Multipla skleroza je hronično, autoimuno, diseminovano demijelinizaciono oboljenje centralnog nervnog sistema (CNS). Jedno je od najučestalijih neuroloških oboljenja u mlađoj životnoj dobi između 20-40. godine i dvostruko je češće kod ženske populacije.
U literaturi je opisana pojava ove bolesti i u vrlo ranom dječjem uzrastu kao i kod osoba u šezdesetim godinama. I pored brojnih istraživačkih napora bolest je nedovoljno razjašnjena, ali znamo da nastaje udruženim djelovanjem unutrašnjih (genetska predispozicija) i spoljašnjih faktora.
Bolest se javlja u različitim kliničkim formama i ima različit tok, te kod bolesnika dovodi do različitog stepena onesposobljenosti. Klinička slika i simptomi su vrlo šaroliki i kažemo da multipla skleroza imitira brojna oboljenja u neurologiji. Vrlo česti simptomi su slabovidost, omaglica (retrobulbarni neuritis), duple slike, motorna slabost ekstremiteta, ispadi senzibiliteta u smislu trnjenja, žarenja, smetnje sfinktera, seksualna disfunkcija, poremećaj pamćenja i koncentracije, vrtoglavica, bol, depresija, zamor i brojni drugi.
Vrlo važno je bolest što prije detektovati i uraditi dijagnostičke procedure da bi se bolest na vrijeme definisala i kako bi se što ranije pristupilo liječenju. Do unazad desetak godina nije se žurilo ni sa dijagnozom, a ni sa terapijom jer se pacijentima sa MS nije mogla pružiti specifična terapijska pomoć. Danas je to, zaista drugačije.
Na Neurološkoj klinici u Kliničkom centru Banja Luka je formirano odjeljenje - Centar za MS koje posjeduje sve potrebne najsavremenije dijagnostičke metode kao i osoblje koje je edukovano za vrlo specifično dijagnostikovanje i liječenje u ovoj oblasti. Bolesnici iz cijele RS gravitiraju prema ovom centru, gdje je moguće uraditi bateriju evociranih potencijala (VEP, AEPMS, SSEP), MRI glave i cervikalne kičme, a unazad godinu dana započeli smo s izoelektričnim fokusiranjem (IEF) likvora i seruma. Početkom rada IEF laboratorije zaokružili smo dijagnostički protokol MS i sa ponosom mogu reći da smo prvi centar u BiH koji radi ovu dijagnostičku proceduru.
Broj oboljelih je izuzetno porastao u kasnom poslijeratnom periodu i mi smo iz zone srednjeg rizika prešli u zonu visokog rizika za MS. Prema KC gravitira populacija RS i u našoj ustanovi smo procijenili da se preko 1.000 bolesnika s definitivnom dijagnozom MS liječi kod nas. Vrlo teško je davati precizne brojeve s obzirom na migraciju stanovništa i nedovoljnu epidemiološku definisanost prostora, ali nastojimo napraviti bazu oboljelih u RS.
Klinički tok bolesti i prognoze su promijenjeni uvođenjem imunomodulatorne terapije 1995. godine. To su lijekovi koji mijenjaju prirodni tok bolesti, ali, nažalost, nisu efikasni kod svih bolesnika, te se rukovodimo jasno definisanim uključujućim i isključujućim kriterijumima. Kod nas se od 2006. godine primjenjuje interferon beta 1b u sklopu Projekta specifičnog liječenja MS u RS u organizaciji Ministarstva zdravlja i FZO RS. U našem centru 30 bolesnika sa MS iz cijele RS se liječi interferonom beta 1b (Betaferon). Uvođenje terapije se odvija u bolničkim uslovima, gdje se pacijenti educiraju o načinu pripremanja i aplikacije lijeka injektorom, a potom nastavljaju sami davati injekcije u kućnim uslovima. Redovno se kroz Dnevnu bolnicu odjeljenja CMS prate rezultati liječenja, te laboratorijski parametri i neurološki status. Rezultati ovog terapijskog tretmana su odlični s obzirom na to da je smanjena učestalost pogoršanja, odgođena i usporena progresija, a time i popravljen kvalitet života oboljelih. Lijek je bezbjedan s malo očekivanih neželjenih efekata u smislu „flu like“ sindroma za vrijeme uvođenja terapije. Ovo je lijek koji najbolji efekat daje u relapsno-remitentnoj formi bolesti, a kod progresivne forme najbolji efekat se postiže citostaticima. Od 2008. godine aktivno učestvujemo u multicentričnim studijama. Za samo pogoršanje je i dalje najefikasnija terapija visokim dozama kortikosteroida, a ne smije biti zanemarena ni simptomatska terapija. I na kraju, ali ne manje važno, neophodno je pacijentima obezbijediti dobar balneofizikalni tretman. Bolesnici sa MS u RS se upućuju u specijalizovanu banju za ovu bolest u Gornjoj Trepči, kada se procijeni da je potrebno.
|
