|
Navigacija: Pocetna
|
Tretman limfedema
Limfedem je otok dijela tijela, najčešće ekstremiteta, uzrokovan pretjeranom akumulacijom limfe. Limfedem je kompatibilan sa normalnim načinom života. To je stanje koje se manifestuje osjećajem težine, kozmetičkim defektom, nelagodnošću i bolom, čestim upalama (cellulitis i lymphangitis) te rijetko malignom alteracijom.
1% populacije ima limfedem, iako mnogi misle da je to stanje koje se javlja rijetko.
Limfni sistem
Sastoji se od limfnih kapilara, sabirnih limfnih sudova, limfnih stabala i dva glavna torakalna limfna kanala (ductus thoracicus i ductus limphaticus dex).
Primarno, to je transportni sistem koji održava homeostazu intersticijalnog dijela organizma, kontinuiranim i brzim odvodjenjem viška intersticijalne tečnosti proteina i ćelija nazad u krvotok.
Limfni sistem je integrisan i u imunološki sistem organizma.
Limfni sudovi
Izgledaju kao nizovi perli koji su na pojedinim mjestima presječeni limfnim čvorovima. Započinju kapilarima koje su gradjene od jednog sloja endotela, a endotelne ćelije se na mjestima kontakta preklapaju. To omogućuje propusnost kapilare prema unutrašnjosti za tečnost i velike molekule (proteini ne prolaze venske pore ali ulaze u limfne kapilare).
Limfni sudovi na svom putu ka ulivanju u venski sistem tvore površni duboki limfni sistem koji su povezani komunikantnim limfnim sudovima.
Limfa
Tekućina čiji je sastav jednak sastavu medjućelijske tečnosti onog dijela tijela iz koga dolazi, što odredjuje i količinu bjelančevina koju limfa sadrži (limfa iz mišićnoskeletnog dijela sadrži oko 20-30 gr/l a iz intenstinalnog dijela više od 50 gr/l). Protok limfe je spor i iznosi 2-4 l/24 h ili 120 ml/h, od čega se 20 ml/h uliva u vensku cirkulaciju kroz ductus limphaticus dex a 100 ml kroz d.thoracicus.
Limfedem
Nastaje kao rezultat poremećaja odnosa izmedju opterećenja i sposobnosti limfnog sistema da odstrani proteine i tekućinu iz kapilarne filtracije koji nisu vraćeni kroz venske fenestre.
Poremećaj limfne drenaže može biti
1 funkcionalni poremećaj kapilarne filtracije i resorpcije
2 mehanički poremećaj limfnih sudova i čvorova koji su organske ili funkcionalne prirode
Kod poremećaja limfne drenaže bilo kog uzroka uključuju se kompenzatorni mehanizmi kao što su kolateralni limfatici, limfovenske fistule, pojačana aktivnost tkivnih makrofaga.
Klasifikacija limfedema
Etiološki razlikujemo
- primarni limfedem, javlja se bez jasnog uzroka, koji prema Kinmothu dijelimo na
- lymphoedema congenitum – dijete je rodjeno sa limfedemom
- lymphoedema praecox – bolest se pojavljuje prije 35. godine života
- lymphoedema tardum - bolest se javlja poslije 35. godine života
- sekundarni limfedem koji se javlja na bazi inflamatornih bolesti, tumora, poslije hirurških zahvata, poslije iradijacije X zracima.
U odnosu na tok i vrijeme nastanka limfedem može biti akutni i hronični.
Stadijumi limfedema
Prvi stadijum (blagi limfedem) koji se noću skoro u potpunosti povlači , tjestasta konzistencija tkiva, pritisak prsta ostavlja udubljenje.
Drugi stadijum (umjeren limfedem), sundjerasta konzistencija tkiva , pritisak prsta ne ostavlja udubljenje
Treći stadijum (težak limfedem) tkivo je tvrdo (fibrotičko) i ne reaguje na pritisak. Otok je ireverzibilan.
Osnove dijagnoze
- progresivno bezbolno oticanje ekstremiteta ili drugog dijela tijela
- netjestasti otok sa prostiranjem od distalnog ka proksimalnom
- mjerenjem obima na svakih 8-12 cm razlika veća od 2 cm
- hiperkeratoza, kožne regade, onihomikoza
- otok dorzuma stopala u vidu grbe bivola (buffalo hump)
- Stemmer-ov znak ili četvrtasti deformitet prstiju stopala
Dopunske dijagnostičke metode
- volumetrija
- color dopler
- CT i MR
- limfoscintigrafija
- limfoangiografija
Diferencijalna dijagnoza
- lipedema
- HVI
- Sudeckov sindrom, traumatski edem, mišićna trauma
- inflamatorni reumatizam
- malignitet
- Cor pulmonale
- bubrežna insuficijencija
Liječenje
Ciljevi liječenja su edukacija bolesnika, stimulacija limfnog sistema, prevencija rekurencije ili recidiva infekcije.
Metode koje se primjenjuju u liječenju
- pozicioniranje ekstremiteta
- medikamentno liječenje
- pneumatska kompresija
- samomasaža
- psihosocijalna potpora
- hirurško liječenje
Kompleksna dekongestivna fizikalna terapija (KDFT)
- manuelna limfna drenaža
- vježbe programirane za pacijente sa limfedemom
- kompresivna višeslojna kratkoelastična bandaža
- njega kože
1.Manuelna limfna drenaža (MLD):
-Zasniva se na tehnici Dr.Vodder-a.
-Zid limfatika se isteže, povećava se aktivnost glatkih mišića i potiskuje limfa u odgovarajućem pravcu.
-Praktikuje se dužina trajanja 1 sat i to 2 puta dnevno.
-Intenzitet (pritisak ruke terapeuta), smjer i redoslijed pokreta kao i trajanje samog hvata tačno su određeni
2.Vježbe programirane za pacijente sa limfedemom
-Limfni sistem se dijelom prazni i aktivnošću mišićne pumpe koja se ogleda u promjeni tkivnog pritiska koji stimuliše limfne kapilare da se otvaraju i zatvaraju čime se omogućava ulazak intersticijalne tečnosti u limfni sistem.
– Kineziterapijski program vježbi sastoji se od ritmičnih fleksija i ekstenzija ekstremiteta i kružnih pokreta u zglobovima u ležećem i stojećem položaju sa eleviranim ekstremitetima, bez zamora.
– Ovim vježbama podstičemo venski i limfni tok (povećanje 5-15 puta) i podižemo opštu fizičku kondiciju.
3.Kompresiona višeslojna kratkoelastična bandaža
-Kratko-elastična bandaža kreira izuzetno jaku podršku tj.visok radni pritisak tokom kontrakcije mišića.
-Ciljevi ovog tretmana su:
a) održavanje rezultata postignutih manuelnom limfnom drenažom,
b)prevencija reakumulacije već evakuisane tečnosti,
c) spriječiti istezanje kože,
d) održati fiziološki oblik ekstremiteta.
4. Njega kože
– U 20-30% slučajeva dolazi do razvoja infekcije koja je najčešće izazvana nekom minor traumom (posjekotina, ogrebotina, ujed insekta...).Tad se prekida tretman do povlačenja znakova infekcije.
– Iz tog razloga, pedantna njega kože i noktiju je neophodna da bi se eliminisao ili smanjio bakterijski ili gljivični rast, odnosno smanjila mogućnost nastanka infekcije. Savjetuje se upotreba losiona za kožu niskog ph sa lanolinskom bazom. |
|
|
|
|
|
