Troškovi lečenja starih osoba su veoma veliki, što je posledica većeg obolijevanja u tom životnom dobu, koji su u neskaldu sa učešćem ove populacije u ukupnom broju stanovnika. Oni čine svega 13% stanovništva, dok u ukupnim troškovima lečenja učestvuju sa 35%.
Poslednjih godina poklanja se velika pažnja ispitivanjima o ispravnom propisivanju lekova starim osobama. Pokazuje se da ono nije odgovarajuće kod 5-40% osoba. Ovako velike razlike nastaju kao posledica neujednačene metodologije i kriterijuma istraživanja.
Ne sme da se zaboravi da poremećaji mogu da nastanu ne samo zbog prevelike, već i zbog nedovoljne upotreba lekova.
Dobijeni rezultati znače da se kod starih osoba povećava rizik za hhospitalizaciju, funkcionalne poremećaje, smeštaj u domove za stare osobe i fatalni ishod.
Od 1991. godine potiče prva verzija liste neodgovarajućih lekova koju je ustanovio Beers, gde su dati kriterijumi na osnovu kojih se procenjuje ispravnost upotrebe lekova kod osoba zbrinutih u domu za stare.
Revizija ove liste štampana je 1997. godine i odnosi se na stare osobe uopšte. Posle toga i drugi autori supristupili rešavanju ovog problema. Jedan od nih je Hanlon sa saradnicima, koji je osmislio i ispitao indeks neodgovarajuće primene lekova, koji se sastoji iz 10 tačaka.
Primenom ovog protokola, u jednom istraživanju utvrđeno je da 74% propisanih lekova izaziva barem jedan poremećaj. Istraživanjem u kojem je indeks donekle modifikovan, utvrđeno je da 82% starih bolesnika koji su primljeni na bolničko lečenje, koriste najmanje jedan neodgovarajući lek.
U istraživanju Gray i saradnika nađeno je da 22% osoba koristi neodgovarajući lek, i to njih 81% upotrebljava samo jedan lek. Autori zaključuju da posebna pažnja treba da se obrati na osobe kod kojih je suboptimalna primena lekova.
Više nije dovoljno da se lek svrsta u “dobar” ili “loš“ i da se vodi računa o broju propisanih lekova, nego treba da se kao mera neodgovarajuće primene lekova procene posledice takvog lečenja, jer Beerova lista ne uzima u obzir upotrebu lekova i eventualni negativan funkcionalni ishod. Samo smanjivanje primene neodgovarajućih lekova, što se olakšava kompjuterizovanjem baze podataka u zdravstvu, ne isključuje suboptimalno lečenje i njegove negativne posledice za bolesnika.
Mnogi od lekova koji su u Beerovoj listi navedeni kao oni koji treba da se izbegavaju, danas nisu aktuelni, što ograničava primenu ove liste. Pored toga njome nije obuhvaćen veliki broj novih grupa lekova.
Iako pada broja propisanih lekova koji su iz grupe neodgovarajućih, potrebno je dalje obrazovanje u oblasti gerijatrijske kliničke farmakologije. Poboljšanje lečenja starih osoba moguće je ukoliko se farmaceuti uključe u program kojim se poboljšava informisanost starih osoba o lekovima koji treba da se izbegavaju, o indikacijama koje treba da se leče i drugim uobičajenim problemima. Da bi uspeh bio potpun, potrebna je otvorena i iskrena saradnja lekara i farmaceuta.
Časopis
Farmakoterapija danas, Godina I, Broj 10-11 septembar 2003.
Beograd |
