 Stomatitis – prisutan u svim dobnim skupinama !
Termin „ stomatitis ” u prijevodu znači upala usta , a ustvari je mnogo širi pojam koji obuhvata upalu sluznice skoro svih struktura u usnoj šupljini – obraza, zubnih, desni, jezika, usana i nepca.
Od opštih faktora upalu izazivaju: opšta infekcija, alergijska reakcija, poremećaji u metabolizmu (izmjeni tvari) i sl., a od lokalnih su najčešći mikrobni uzročnici bolesti (bakterije, virusi, gljivice), fizikalni faktori iz okoline (povrede, toplotni podražaji, mehanička oštećenja), hemijski podražaji (toksične tvari u hrani, hemijske iritacije sluznice usta i dr.), alergijske lokalne reakcije (preosjetljivost na neke hemijske supstance ili hranu), radijacijska oštećenja (kad se bolesti usta liječe rendgenskim zrakama) i dr.
Po definiciji, stomatitis je upala sluznice svih mekih struktura u ustima. To je najčešće vrlo bolno stanje, udruženo s crvenilom, otokom, i povremenim krvarenjem iz zahvaćenih područja. Neugodan zadah iz usta (halitoza) čest je pratilac stomatitisa.
Stomatitis je prisutan u svim dobnim skupinama – može se javiti u dojenčeta, ali i u starih osoba.
Uzroci stomatitisa
Brojni su faktori koji mogu izazvati stomatitis. Zubne proteze koje nepravilno naliježu na desni, česti ugrizi sluznice obraza i oštri zubi, koji konstantno iritiraju sluznicu usne šupljine.
Stalno disanje na usta zbog zapušenog nosa, uzrokuje isušivanje usne šupljine, što također može dovesti do iritacije. Vrući napici mogu opeći sluznicu usta, te dovesti do iritacije i bola.
Oboljenja, kao herpes-infekcije, gonoreja, ospice, leukemija, AIDS, i nedostatak vitamina C, mogu se manifestovati znacima oštećenja usne šupljine.
Najčešća upala sluznice usta je jednosavni stomatitis ili tzv. stomatitis simpledž. To je akutna upala koja s manifestuje crvenilom, otečenom sluznicom, povećanom sekrecijom sluzi, jezikom obloženim naslagama, a katkad i ljuštenjem sluznice. Intenzivanneugodan zadah iz usta i katkad povišena temperatura također su simptomi tog oblika stomatitisa.
Jednostavnom stomatitisu vrlo je sličan kataralni stomatitis ili stomatitis catarrhalis. To je također akutna upala sluznice usne šupljine, koju, kao i jednostavni stomatitis, karakteriše crvenilo sluznice, a uz to osjećaj bockanja ili pečenja.
Povećano je lučenje pljuvačke i jezik je obložen bjeličastim naslagama. Kataralna upala je obično u vezi s upalom sluznice respiratornog, odnosno gastrointestinalnog sistema.
Aftozni stomatitis je posebna vrsta stomatitisa, koja se manifestuje pojavom plitkih, bolnih ulcera (površinska oštećenja sluznice usne šupljine), koji su najčešće lokalizovani na usnama, obrazima, desnima, nepcu ili na dnu usta. Veličina ovih Oštećenja varira od veličine tačke do 2,5 cm ili više u promjeru. Iako su uzroci atfoznog stomatitisa nepoznati, sumnja se na neadekvatnu ishranu (siromašnu vitaminima), naročito na nedostatak vitamina B, folne kiseline i željeza.
Generalizirani stomatitis se može razviti kod česte konzumacije alkohola, ljutih začina, vruće hrane ili duhanskih proizvoda. Kao potencijalni iritansi mogu djelovati i vodice za ispiranje usta, zubne paste i ruževi za usne. Izlaganje teškim metalima, kao što su živa, olovo ili bizmut, te gljivična infekcija Candidom albicans može također dovesti do razvoja stomatitisa.
Dijagnoza i liječenje
Postavljanje dijagnoze stomatitisa obuhvata više postupaka. Podaci koje daje pacijent mogu ukazati na eventualni nedostatak u ishrani, sistemsko oboljenje ili kontakt sa materijama koje izazivaju alerijsku reakciju. Fizikalnim pregledom ljekar otkriva oštećenja sluznice usta ili neke druge probleme na koži. Laboratorijske pretrage ukazuju na eventualnu infekciju. Uzoak brisa sluznice može se mikroskopski i kulturelno obraditi da se utvrdi da li je neki infektivni agens uzrok upale.
Liječenje stomatitisa se zasniva na otkrivanju i liječenju uzroka upale. Svakako, najvažnija je pravilna higijena usta. Potrebno je izbjegavati hranu s oštrim rubovima, kao kikiriki, čips, itd., uključiti ishranu bogatu vitaminima te prirodne voćne sokove; koristiti samo mekane četkice za zube, te pažljivo četkati zube i desni. Neodgovarajuće zubne proteze ili preoštre zube treba da koriguje stomatolog. Bolesnicima koji imaju mobilne zubne protetske nadomjestke treba savjetovati da ih za vrijeme liječenja upale ne nose.
Kod nekih infektivnih oboljenja može se primijeniti terapija određenim lijekovima, dok terapiju sistemskih oboljenja treba prepustiti ljekarima specijalistima. Male opekotine sluznice od vruće hrane ili piša najčešće zacjeljuju same od sebe nakon sedam dana. Terapija aftoznog stomatitisa je korekcija unosa vitamina B-skupine, željeza i folne kiseline.
U stomatološkoj ambulantnoj terapiji bolesnika sa stomatitisom uklanjaju se iritacije sluznice usta. Usta se ispiraju blagim antisepticima, antimikrobnim bojama i fungicidima.
U kušnoj terapiji preporučuje se ispiranje usta čajevima, rastvorima za lokalnu primjenu (Stomatidin), rastapanje u ustima tableta antiseptičkog ili vitaminskog djelovanja (Lysobact oriblete). Prema potrebi, bolesnik može uzimati multivitaminske preparate ili pojedinačne vitamine i vitamine B-skupine (Polibevit dražeje).
Bosnalijek domaći marketing i prodaja Medicinsko-informativna služba |
