Febrilne konvulzije, u narodu poznate kao “fras”, označavaju konvulzivne napade udružene sa povišenom temperaturom u djece, uzrasta od 6 mjeseci do 5 godina, a u odsustvu intraktranijalne infekcije.
Nagli skok temperature je tipičan percipitirajući faktor za nastanak konvulzija.
Uzrok povišene temperature je najčešće banalni respiratorni infekt, kao otitisa media, (upala uha), tonsilofaringitis (upala grla), a nekad i gastroenterocollitis (povraćanje i proliv). U 70% slučajeva uzrok je virus (adeno virus, parainfluenca), a od bakterija najčešći je streptokok.
Tjelesna temperatura koja prethodi napadu je veća od 38,5OC, a najniža tjelesna temperatura pri kojoj se može javiti napad je 37,8OC. Ako se napad javi pri temperaturi nižoj od 37,5 ne radi se o febrilnim konvulzijama.
Najveću sklonost prema konvulzijama ispoljavaju djeca od 6 mjeseci starosti do 3 godine života, sa najvećom učestalošću između 17 i 23. mjeseca života.
Febrilne konvulzije se dijele u dva tipa:
Tipične ili jednostavne:
• generalizirani napadi,
• trajanje napada do 15 minuta,
• jedan napad u toku 24 sata
• javljaju se u oko 80% djece i
Atipične ili kompleksne:
• parcijalni (fokalni) napadi,
• trajanje napada preko 15 minuta,
• dva ili više napada u toku 24 sata,
• javljaju se u oko 20% djece
Poslije napada tipičnih konvulzija, koje traju obično manje od dvije minute, postiktalnih manifestacija nema ili su one blage i kratkotrajne.
Od rutinskih analiza radi se KKS, urin, ŠUK, hemokultura u slučaju hiperpireksije,koncentracija elektrolita u serumu u slučaju febrilnog epileptičnog napada, a lumbalna punkcija se radi u: -djece mlađe od 18 mjeseci,
-u djece sa znacima meningizma,
-poslije atipičnog napada febrilnih konvulzija,
-u pospane ili veoma uznemirene djece. Pre primjene medikamenata dijete treba postaviti u bočni položaj, obezbijediti prohodnost gornjih respiratornih puteva, po mogućnosti i oksigenoterapiju, te dati Diazepam u dozi od 0,25 mg/kg, a ponoviti u razmacima od 15 minuta.
Diazepam se može dati i rektalno u dozi od 0,5 mg/kg, s tim da maksimalna doza iznosi 20 mg.
Za profilaksu se koriste dva načina: intermitentna profilaks koja se provodi rastvorom diazepama rektalno ili per os, i to pri temperaturi većoj od 38OC; kontinuirana profilaksa fenobarbitonom u dozi od 3-5 mg/kg/24 h, sve se manje preporučuje zbog neželjenih efekata ovog lijeka.
Pored primjene antikonvulzivnih lijekova u profilaktičke mjere spadaju i terapijski postupci u cilju normalizovanja temperature: dijete treba raskomotiti, masirati mlakom vodom i alkoholom po čitavoj površini tijela osim glave, maksimalno pojiti tečnošću, te dati neko od antipiretskih sredstava: paracetamol 10-15 mg/kg (može na 4 sata), acetilsalicilnu kiselinu 65 mg/kg/24 sata u 4-6 doza, ibuprofen 20-40 mg/kg u 2-3 doze.
Piše: dr Tanja Manojlović, spec. pedijatar |
