Naime i danas, kad se ovaj postupak rutinski izvodi, još uvijek sa sobom nosi niz dilema uglavnom od strane onih koji su manje upućeni u sam postupak i ovaj dio nauke. Poznato je da u normalnom ciklusu tokom ovulacije dolazi do prskanja folikula i oslobađanja jajne ćelije koja zatim ulazi u jajovod, gdje se na svom putu prema unutrašnjosti materice susreće sa spermatozoidom koji kad prodre u nju podari joj svoj genetski materijal i dovodi do formiranja embriona od kog zatim nastaje fetus pa novorođenče.Međutim, ukoliko su jajovodi odstranjeni ili zapušeni ta jajna ćelija propada u abdominalnoj šupljini jer nema načina da prođe do materice. Da bi se premostio taj problem izmišljena je vantjelesna oplodnja koja omogućava parovima sa ovim ili drugim problemom da ostvare trudnoću.
Četiri koraka do trudnoće

Sam postupak vantjelesne oplodnje se sastoji iz 4 faze, ali prije nego se uđe u postupak potrebno je da se prethodno urade pojedini nalazi jer bolji rezultati pospješuju procenat trudnoće. Nakon pripremljenih mikrobioloških i endokrinoloških nalaza, te analiziranja spermiograma pacijentica ulazi u prvu fazu vantjelesne oplodnje u fazu stimulacije.

-Postupci stimulacije podijeljeni su u nekoliko protokola u zavisnosti preparata koji se koriste. Najzastupljeniji protokol je dugi protokol kada se superfakt počinje davati od 18-21 dana pa do aspiracije.Nakon što dođe do krvarenja uz superfakt se daju i gonadotropini u dnevnoj dozi koja je uslovljena hormonskim profilom pacijentkinje. Uspjeh stimulacije se prati ultrazvučno i hormonski tj. folikulometrijom od 8. dana se prati rast folikula, a nivo estradiola određuje njihovu funkcionalnost.

-Nakon što postignu odgovarajući rast i zrelost daje se tzv. “stop injekcija” najčešće u periodu od 10-14 dana od početka davanja gonadotropina, a druga faza ili aspiracija (vađenje jajnih ćelija) se obavlja 36-40 h po prijemu te injekcije. Nakon što se izvade jajne ćelije iz organizma one se stavljaju u posebne medijume koji posjeduju sve bitne materije za njihov razvoj.

-Tada se prelazi u treću i najbitniju fazu – laboratorije kada se pripremljeni sprematozoidi dovode u kontakt sa jajnim ćelijama i kada nastupa oplodnja. U ovoj fazi se dobijeni embrioni prebacuju u druge medijume, čiste od granulacija i dr. Kad embrioni dostignu odgovarajući rast pristupa se četvrtoj fazi ovog postupka tj. embrio-transferu. I ova faza je veoma delikat na, jer ukoliko se embrio-transfer ne obavi dobro nema ništa od trudnoće iako imamo kvalitetne embrione. Savremeni embrio-transfer podrazumijeva vraćanje embriona pod kontrolom ultrazvuka pomoću različitih katetera.

-Nakon uspješno obavljenog postupka pacijentkinja čeka sljedećih 16 dana i ukoliko ne dođe do krvarenja radi se BhCG da bi se verifikovala trudnoća.

Da bi se povećao procenat trudnoća pokušavalo se sa različitim stimulacionim protokolima, ali se protokol ipak određuje na osnovu individualne procjene hormonskog profila pacijenta.

-Poboljšanje druge faze tj. aspiracije je omogućeno novim tehnologijama tako da se danas ovaj postupak veoma jednostavno obavlja pomoću vaginalne sonde i odgovarajućih nastavaka, a ne laparaskopski kao na početku.
U fazi laboratorije i kultivisanju embriona došlo je do mnogih promjena. Danas se najčešće embrioni uzgajaju do blastociste, a embrio-transfer se obavlja peti dan nakon vađenja jajnih ćelija što povećava procenat trudnoća i do 50% po postupku.

-Pokušalo se i sa hatchingom ili stvaranjem tzv. zareza na embrionima, ali zbog mogućnosti oštećenja embriona odustalo se od ovih postupaka. U nadi da se još poveća procenat trudnoća, pojedini naučnici su pokušali kultivisati embrion do sedmog dana, ali to uopšte nije donijelo pozitivne rezultate.

-Osim tog u slučajevima gdje spermiogram nije zadovoljavajući primjenjuje se mikroinjekcija tj. ubrizgavanje spermatozoida u jajne ćelije. Ova metoda tzv. ICSI metoda koja je najkomplikovaniji vid vanjtelesne oplodnje omogućila je mnogim parovima koji imaju problem lošeg spermiograma da takođe ostvare trudnoću. U ovoj fazi moguće je vršiti preimplantacionu dijagnostiku koja još uvijek nije dozvoljena u mnogim zemljama. Ona svakako ima svoje opravdanje u slučajevima gdje postoji anamneza opterećena genetskim oboljenjima. Preimplantaciona dijagnostika podrazumijeva genetsku analizu embriona na osnovu njegovog dijela koji se uzima prije embrio-transfera.

-I poslednja faza-embrio-transfer, kao što smo rekli, danas se radi pod kontrolom ultrazvuka, jer se na taj način određuje mjesto u unutrašnjosti materice gdje se ostavlja embrion. Svakodnevno se usavršavaju kateteri putem kojih se vraćaju embrioni iako su oni tako meki i savitljivi da se gotovo i ne osjete kad se uvode u matericu.

U cilju povećanja procenata trudnoća vršena su mnoga istraživanja o uticaju pojedinih terapija nakon embrio transfera, ali nisu dobijeni značajni rezultati. Najveći problem je što se većina istraživanja vezanih za ovaj problem vrši eksperimentalno jer je nemoguće nakon obavljenog postupka na ljudima vršiti bilo kakva istraživanja.

I danas iako je tehnologija značajno napredovala, nismo značajno napredovali u procentu trudnoća jer je još uvijek veliki broj parova kod kojih ova metoda rezultira trudnoćom tek nakon više bezuspješnih pokušaja. Nadamo se da će nam buduća istraživanja o interakciji embriona i endometrijuma kao i ranoj implantaciji donijeti i nova saznanja,